CHUYỆN TÌNH…CỦA MẸ !

   CHUYỆN VỀ MẸ  ! (11)

( P/s: Chưa định đăng bài về mẹ vì mới đăng 2 bài liên tiếp về sức khoẻ của mình, nhưng 2 đêm trong tháng 7 âm lịch mình nằm mơ thấy mẹ cùng sinh hoạt như lúc mẹ còn sống, tỉnh dậy mình vẫn như thấy mẹ còn quanh quẩn đâu đây, tháng 7 ...mẹ về! Mẹ về! Và mình đăng bài này kính tặng hương hồn Mẹ !)

...Đến cuối năm 1960, mặt trận Miền Nam đang chuẩn bị vào giai đoạn mới nên có những đợt tuyển quân chuẩn bị cho chiến trường MN! Trạm y tế xã là nơi Ban tuyển quân làm trụ sở (tạm thời) và Ba tôi (quân y sỹ , cán bộ miền nam tập kết) là một trong những cán bộ trong ban tuyển quân về địa phương (quê ngoại của tôi) trong đợt công tác năm ấy!
(hình Ba tôi chụp năm 1958- do thời gian đã quá lâu, chụp lại nên chất lượng hình không đẹp):

Ba tôi và bạn bè cùng tập kết:

Ba, mẹ tôi gặp nhau trong trường hợp như vậy, rồi tình yêu đến với hai người.(có là tình yêu sấm sét gì không thì tôi không rõ! ahi hi). Mẹ, rồi tôi còn giữ được tấm thiệp xuân năm 1961 mà ba, mẹ tôi đề thơ tặng nhau:

Ba tôi viết :

     " Năm mới muôn điều mới

        Ngày xuân hận chưa tan

        Nước non còn khói lửa

        Chờ đợi mãi cố nhân "

Mẹ tôi thích truyện Kiều nên bà viết lại cho ba tôi: 

         " Đến bây giờ mới thấy đây

mà lòng đã chắc những ngày một hai

           Chén đưa nhớ buổi hôm nay.

Chén mừng xin đợi ngày rày năm sau"! 

          ( những chữ viết thêm và tẩy xóa trên tấm thiệp là do hồi bé tôi lấy ra nghịch)

     
                       

Vào những năm sáu mươi của thế kỷ trước mà ba, mẹ tôi đã dùng một cặp sổ tay giống nhau, ba tôi dành tặng để mẹ tôi viết vào đấy những tâm sự khi xa nhau. Hai cuốn sổ này ra đời trước tôi và chứa đựng những nội dung, dù rất ít vì tháng 4/1961 là ba tôi đã trở về nam công tác (gọi là đi B), nhưng chỉ những câu thơ ngắn ngủi (như dưới đây) mà đã neo giữ tình cảm của mẹ tôi cho đến lúc bà nhắm mắt về với tổ tiên bên kia thế giới:

Và ngay cả tên tôi, ngày tôi ra đời ba tôi cũng đã dự kiến trước  (...hôm ấy bàn nếu trai thì sẽ đặt tên là Hùng Sơn, nếu gái thì đặt Ngọc Lâm):

 Viết những điều này, tôi muốn nói rằng giữa ba, mẹ tôi đã có một tình yêu thật đẹp. Tôi đã thấy những tấm hình ba, mẹ tôi cười rạng rỡ bên nhau những ngày hạnh phúc ấy, tiếc là do thời gian quá lâu hình ảnh đã bị hư hỏng. Mẹ tôi còn giữ được tấm này, trước khi mất bà đã in ra nhiều tấm gửi tặng ba tôi và những người bà yêu quý. 

(...Lời của ông Thầy đồ nho năm xưa dự đoán cuộc đời mẹ tôi là đúng hay sai tôi xin dành những phần sau)...

CHUYỆN VỀ MẸ ! (10)

...Sau khi ly hôn (1951), cuộc đời mẹ tôi chuyển sang một trang mới! Mẹ tôi mới 26 tuổi, tuy đã là gái 2 con nhưng mẹ tôi vẫn còn đẹp, dù phải trải qua sóng gió trong hôn nhân !

... Để quên đi những tháng ngày buồn đã qua, mẹ tôi tham gia các phong trào của Hội phụ nữ, rồi xin đi học lớp nữ hộ sinh. Cuộc sống vẫn có nhiều khó khăn khi vừa đi học vừa phải nuôi hai con nhỏ. Không cần phải viết ra chi tiết thì mọi người cũng hình dung được những khó khăn (cả tinh thần lẫn vật chất) của mẹ tôi thời gian này. Mà hình như đối với mẹ tôi thì cuộc sống luôn có những khó khăn, thử thách chực chờ ở phía trước! Lúc mẹ còn sống, tôi không nghĩ đến việc sẽ hỏi mẹ tôi xem giữa sắc đẹp và sự bình yên của cuộc đời một người phụ nữ thì mẹ tôi sẽ chọn cái nào? (ngày nay sắc đẹp là một bệ phóng để người sở hữu sắc đẹp ấy tiến gần hơn đến cái đích họ đề ra, đầy rẫy những câu chuyện người đẹp với đại gia...). Nghĩ vậy thôi chứ tôi cũng không đoán được nếu tôi hỏi câu này thì mẹ tôi sẽ trả lời tôi thế nào, bởi mẹ tôi luôn là một ẩn số đối với tôi. Còn nhớ ngày tôi đi lấy chồng, mẹ tôi có vẻ không thích lắm vì con rể (chồng tôi) không được cao to, đẹp zai như con trai mẹ! hi!hi, biết làm sao được, nói như ông xã tôi hay nói là: cái duyên cái số nó vồ lấy nhau! 

..Sau khi tốt nghiệp lớp nữ hộ sinh (khoảng năm 1952), mẹ tôi được phân công về bệnh viện huyện công tác, nhưng một suất lương không nuôi nổi 3 mẹ con, vì vậy mẹ tôi xin về trạm y tế xã (quê ngoại) để vừa công tác vừa có bà con lối xóm giúp đỡ những khi khó khăn.

Cuộc sống của 3 mẹ con cứ thế trôi qua, tạm gọi là ổn định, mẹ tôi hoạt động tích cực ở Hội phụ nữ và làm nữ hộ sinh !

Nhưng cơn bão "cải cách ruộng đất" đã ập vào gia đình ông ngoại tôi và vào chính mẹ tôi! phải nói đó là một biến cố lớn, tôi không muố viết chi tiết, chỉ tóm lại là: Gia đình ông ngoại bị quy là địa chủ, tài sản bị tịch thu gần hết, ông ngoại tôi không chịu nổi cú sốc này, đã từ giã cõi đời một cách không tự nhiên! Còn mẹ tôi và  4 cán bộ nòng cốt ở xã thì bị quy là người của một tổ chức ngoài nước...Những gì mẹ tôi kể về thời gian này (về cả tinh thần lẫn vật chất) thực sự tôi không muốn nhắc lại vì nó quá sức chịu đựng nếu đó là tôi...

Mẹ tôi, các anh, chị tôi đã trải qua thời gian khốn khó và khốc liệt này và tôi chắc chắn là họ không bao giờ quên được!( đoạn này trong bản viết tay tôi viết chi tiết- nhưng ở đây tôi chỉ điểm sơ qua vì có lẽ anh, chị tôi không muốn nhắc lại những kỷ niệm buồn này).

Còn mẹ tôi, khoảng thời gian này thật sự là một vết cắt lớn trong cuộc đời bà, để đến lúc gần đất, xa trời mẹ tôi viết lại cho anh, chị tôi những câu thơ mà tôi (người không biết đến những chuyện buồn này) nước mắt cứ rưng rưng:

...hai con tôi đã ngủ hay chưa ?

  có chăn đắp ấm mình, không biết ?

 gió có thương tôi, thổi nhẹ vừa !

( đây là tâm trạng của người mẹ xa 2 con ...!!!).
 Sau đó (1954-1955) chính sách "sửa sai" được thực hiện. Mẹ tôi (30 tuổi), trở về với công việc trước đó (nữ hộ sinh và Hội phụ nữ ). Từ năm 1955 đến 1960, cuộc sống của mẹ tôi được coi là bình lặng nhất! và mẹ tôi cũng có người đàn ông muốn chung vai để cùng nuôi dạy con cái, nhưng mẹ tôi không muốn cảnh con anh, con tôi và con chúng ta, nên từ chối!
Nếu mẹ tôi cứ kiên định lập trường đó thì có khi cuộc sống của mẹ tôi đã khác và dĩ nhiên không có tôi để hôm nay ngồi viết những dòng này...!

(hình Ba, mẹ tôi  và chàng rể không đẹp zai bằng con zai mẹ trong ngày tôi lên xe bông 1986s ! hi!hi )

CHUYỆN VỀ MẸ ! (9)

 ...Với tình hình như thế (chồng đã có vợ, có con trước đó)- viết về phần này thì tôi nhớ là mẹ tôi có kể rằng trước đó đã từng nhờ các cậu tôi ( khi ở Đà nẵng) đi dò la tin tức của ông C, nhưng ông C đã đưa 2 cậu tôi đến một ngôi nhà có hai ông, bà già nhận là cha, mẹ ông C và xác nhận ông C còn độc thân, sau này mẹ tôi mới biết là ông C đã rất cao tay khi đưa các cậu tôi đến một gia đình nào đó chứ không phải gia đình của ông với mục đích nhờ họ nói ra một câu chuyện không có thật là ông C chưa vợ! haizzzz ! (vụ này gọi là vỏ quýt dày có móng tay nhọn). 

Việc nên tiếp tục sống chung với ông C (coi như không biết gì) hay trả ông về cho vợ, con ông (là tôi nghĩ vậy) thì không phải là chuyện nói là làm được ngay, cuộc chiến giữa một người phụ nữ đẹp, cá tính như mẹ tôi với một người chồng luôn ghen tuông vô cớ thật sự là không viết ra thì ai cũng biết nó căng thẳng thế nào, càng căng thẳng hơn sau khi mẹ tôi biết ông C đã có vợ, con trước đó. Để xác định việc này có thật hay không, mẹ tôi đã hỏi một người em họ của ông C và được người em này xác định sự thật đúng như người ta nói, mẹ tôi từ đây theo như bà ngoại tôi kể thì tính tình không nhẹ nhàng như thời con gái nữa ! ( điều gì từ ông C làm, nói ra bà cũng đều không vừa ý- vợ chồng gây gỗ có, xô xát có, bà kể là có thời điểm căng thẳng cao độ nên bà đã từng cầm kéo định manh động khi ông C xúc phạm đến bà và cha, mẹ bà...lúc này mẹ tôi mới chỉ có 1 con chung với ông C). Tuy căng thẳng như vậy, nhưng trong sâu thẳm, tấm lòng của người mẹ không muốn con mất cha và bà cũng trăn trở khi nếu vợ chồng bỏ nhau thì ông C sẽ đi đâu, về đâu... 

Trong thời gian này gia đình có tai nạn (cháy nhà), nên gia đình mẹ tôi phải ở nhờ với gia đình dì, chú tôi. Việc 2 gia đình ở chung dẫn đến việc trong sinh hoạt phải ý tứ hơn, mẹ tôi không thể gây căng thẳng thường xuyên với ông C...vì vậy cuối năm 1949,  nhằm năm Kỷ Sửu (mẹ tôi 24 tuổi), bà sinh con gái  (đây là người con gái thứ nhất ẩn tuổi Sửu với mẹ tôi- điều này chứng minh lời tiên đoán của ông Thầy đồ nho năm nào bắt đầu đúng từng phần)...

Cuộc sống gia đình của mẹ tôi cơm không lành, canh chẳng ngọt, đời sống chung vợ chồng không hạnh phúc nhưng vẫn trôi thêm 2 năm nữa, thời gian này mẹ tôi đã bắt đầu tham gia hoạt đông xã hội ( Hội phụ nữ), ông C vốn dĩ hay ghen nay lại càng ghen hơn vì những cuộc hội họp ban đêm của mẹ tôi. Bà kể là có những đêm ông theo bà, rình  trong những lùm cây xem bà có theo ai không ? (từ ngữ tôi viết nhẹ đi, chứ mẹ tôi kể thì từ ngữ nặng nề hơn nhiều).

Sang năm 1951, thấy rằng cuộc sống vợ chồng tình cảm không còn, mục đích hôn nhân không đạt được (là tôi nghĩ thế) nên mẹ tôi quyết định ly hôn chồng khi mẹ tôi 26 tuổi!
...Ngày ông C ra đi là một ngày ảm đạm ( vợ chồng không tài sản nên chẳng có gì để chia). Mẹ tôi làm mẹ đơn thân, một nách 2 con nhỏ ( 4 tuổi và 2 tuôi). Hành trình làm mẹ đơn thân của mẹ tôi thật sự khó khăn về cả tinh thần lẫn vật chất, nhưng thực sự mới chỉ là những khó khăn khởi đầu của cả một chuỗi dài khó khăn,vất vả mà mẹ tôi đã phải chịu đựng trong cuộc đời 70 năm của mẹ. Người xưa bảo sông có khúc, người có lúc, nếu cuộc đời mẹ tôi ví như một con sông thì đó là một con sông dài đầy khúc khuỷu, thác ghềnh...cho đến trước lúc nhắm mắt, xuôi tay mẹ tôi vẫn phải chịu nhiều đau đớn bởi bệnh tật dày vò thân xác héo mòn!
(tôi còn nhớ như in tiếng mưa tháng mười rơi lộp độp trên những tàu là chuối sau hiên nhà và tiếng mẹ tôi kêu đau trong đêm vắng...rồi tiếng mẹ hỏi mấy giờ..., có lẽ mẹ tôi đang chọn giờ để ra đi mãi mãi) ...Về phần ông C, ra đi (không biết là ông đi đâu, nhưng mấy chục năm sau mới biết là ông trở về với vợ ở ĐN), khi ông bỏ lại 2 con cho mẹ tôi, hẳn ông có nhiều tâm tư, phải chăng đây là cái giá ông phải trả cho việc trước đó đã bỏ lại vợ và 2 con đau ốm ở ĐN để ra HT tìm mẹ tôi hay không? (tôi không dám phán xét- bởi những đau khổ về tinh thần sau này mẹ tôi phải gánh chịu lại do chính Ba tôi, một người đàn ông đào hoa có khi hơn cả ông C gây ra)!

p/s: Cuộc đời mẹ chỉ 70 năm ngắn ngủi nhưng đầy những trắc trở, khó khăn, vất vả, buồn nhiều hơn vui- âu là cũng là : hồng nhan bạc phận-)

CHUYỆN VỀ MẸ ! (8)

...Khi biết việc ông C đi bộ ròng rã nhiều ngày ra Hà Tĩnh tìm mẹ tôi với mục đích hỏi bà làm vợ, mẹ tôi quá ư sửng sốt vì theo bà thì tình yêu của bà đối với ông chưa có, mặt khác tình cảnh hiện tại của ông khá bi đát ( không gia đình, không tiền, không người quen hay bạn bè ở nơi xa lạ này) theo lời kể đầy cay đắng của bà thì lúc này (tôi xin lỗi ông C) ông chỉ có trên răng, dưới dép . Thời gian này ông ngoại tôi không quan tâm là mẹ tôi lấy chồng Tây hay ta nữa vì ông đang vui duyên mới với vợ hai, nên ai muốn hỏi cưới con gái  đẹp của ông thì cứ có tiền đưa ông là được .
Nếu như lần bị cha ép gả cho Tây mẹ tôi kịch liệt phản đối thì lần này khi được tự do quyết định, mẹ tôi lại bị giằng xé lương tâm bởi nếu bà không đồng ý lời cầu hôn của ông C thì ông sẽ đi đâu, làm gì khi ông C lúc đó mọi thứ đều là con số không ..! Sau khi suy nghĩ, trăn trở , mẹ tôi đã nói hết chuyện với bà ngoại tôi để bà dò ý của ông ngoại xem thế nào ? Ông ngoại tôi đã  ra giá, nếu ông C muốn lấy mẹ tôi thì phải đưa cho ông 2 vạn bạc ( tiền thời đó), trong đó phần ông 1 vạn, bà ngoại 1 vạn. Nghe bà ngoại nói lại, mẹ tôi muốn buông xuôi cho mọi việc đến đâu thì đến (nghiã là bỏ mặc ông C) ... Bà ngoại tôi thương con gái nên nói nếu mẹ tôi muốn lấy ông C thì 1 vạn bạc phần của bà không phải đưa. ( có lẽ đây là duyên số đưa đẩy để mẹ tôi có người chồng đầu tiên, vì nếu bà không mềm lòng nghĩ đến cảnh ông tứ cố vô thân hay bà ngoại tôi không thương con gái mà cứ để mặc ông ngoại đòi đủ 2 van bạc thì có khi mẹ tôi đã ....không lấy ông C làm chồng) haizzzz! duyên phận là một điều gì đó khó hiểu). Vậy là sau khi nghe bà ngoại nói mẹ tôi gom góp hết vốn buôn bán (cũng chưa đủ nên bà phải bán thêm nữ trang) để có đủ 1 vạn bạc đưa cho ông ngoại tôi và coi như bà được tự do lấy chồng theo ý muốn! (vì vậy sau này mẹ tôi không  trách ai cả vì việc lấy chồng là do bà quyết định).
   Cuối năm 1946 đầu năm 1947 mẹ tôi đã đi lấy chồng như thế !
(không áo cưới, không có các thủ tục hỏi cưới như của một người con gái bình thường chứ chưa nói là gái đẹp), hẳn là bà đã buồn!  Nhưng đây mới là sự khởi đầu của mọi sự truân chuyên trong cuộc đời của mẹ tôi! Người xưa nói không sai : Hồng nhan thì bạc mệnh!

P/s: ...Thời gian mẹ tôi sống cùng gia đình tôi tại SG, đôi khi bà nói nửa đùa nửa thật với con gái tôi (lúc đó khoảng 8- 9 tuổi) là : "ngày xưa bà đi mua chồng cháu ạ". Tôi bây giờ ở tuổi gần chạm mốc 60 mới dần thấu hiểu những ẩn ức của mẹ, để rồi hiểu ra vì sao mẹ tôi lại trái tính, trái nết (như lời bà ngoại tôi nói về mẹ tôi) như thế !

..Với một khởi đầu về chuyện hôn nhân không mấy tốt đẹp như thế thì hẳn nhiên những gì sau đó xảy ra cũng không khó hiểu. Cuối năm 1947 mẹ tôi sinh con trai đầu lòng, bà vẫn đi buôn bán, nhưng tính ông C hay ghen tuông vô cớ vì mẹ tôi đẹp, nên bà thấy cuộc sống sau hôn nhân thật gò bó ( tôi cũng chưa bao giờ nghe mẹ tôi, bà tôi, dì tôi hay những người bạn của mẹ tôi nói lại dù chỉ một lần là mẹ tôi có ai đó là hình bóng khác của bà, tuyệt nhiên tôi không có.)
...Rồi bão dông ập đến gia đình nhỏ của mẹ tôi, khi vào một buổi chiều tan chợ, mẹ tôi gặp một người bạn gái quen hồi cùng đi buôn bán gạo trong Tam Kỳ (người này sau đó bị kẹt lại Đà Nẵng do chiến tranh nổ ra không kịp hồi hương). Cô (bà) bạn này kể cho mẹ tôi nghe một câu chuyện (làm quà), là: cái ông to, cao, đen ( ông C), hồi trước để ý đến mẹ tôi thực ra đã có vợ, 2 con. Sau này  ông ta đã bỏ vợ con nheo nhóc để theo người phụ nữ khác, một đứa con bị bệnh chết, còn 1 đứa cũng đang bệnh nặng không biết có qua khỏi không? (tôi không chắc chắn là người bạn này của mẹ tôi có biết người phụ nữ mà ông C theo đuổi là mẹ tôi hay không? hay bà ta cố ý kể cho mẹ tôi nghe như thế vì chuyện bà ấy kể sau này được xác định là chuyện thật 100%).
Có lẽ đất dưới chân mẹ tôi đã sụp đổ, có lẽ cơn giận (uất ức) vì bị lừa (tình) của mẹ tôi đã lên đến đỉnh điểm ( không tức giận làm sao được vì khi đó mẹ tôi mới 20- 21 tuổi, mang tiếng là một người đẹp,  đi lấy chồng thì không giống ai, nay lại gặp hoàn cảnh trớ trêu như thế- nếu là tôi hẳn là tất cả đểu nhỏ xíu trong tay tôi ....và tôi sẽ gầm như sư tử trong rừng khi bị trúng thương)!

CHUYỆN VỀ MẸ ! (7)

(P/s: Khi viết đến phân đoạn này, tôi mong là anh, chị tôi ( con của ông C với mẹ tôi) cho phép tôi, thông cảm và thấu hiểu cho tôi vì những gì tôi viết về mẹ có liên quan đến ông C- cha của anh, chị, nội dung của phần này có thể là cảm nhận của riêng tôi (người ngoài cuộc) qua lời kể của mẹ ! Những gì tôi viết về ông C có thể làm phật (buồn) lòng anh , chị ! Tôi thành thật xin lỗi anh, chị!)

...Ông C, tôi xin mạn phép vong linh ông mà gọi ông như thế- ông C đã mất năm 2008, hưởng thọ 87 tuổi- (ông sinh năm Tân Dậu- 1921). Vì lúc ông còn sống mỗi dịp gặp ông thì tôi cũng gọi thân mật là ông cho các con tôi. Chồng mẹ tôi (nhưng không phải cha tôi) là một người đàn ông cao lớn, da ngăm đen (là khi tôi gặp ông- còn hồi trẻ thì chắc chắn ông là một người đàn ông phong độ), ông làm Thầy ký ở ga xe lửa Tam Kỳ (tôi viết thế vì tôi nghe mẹ tôi kể thế, chứ thực chất thì tôi không hiểu là ông ấy làm gì ở ga xe lửa, tôi cũng không hỏi người lớn về việc này). Như trên tôi đã viết, mẹ tôi cùng chị con bác đi buôn bán gạo bằng tàu lửa, gặp nạn đói năm ất dậu 1945, là thời kỳ: gạo quế, củi châu! Mẹ tôi bị kẹt tàu một tuần ở Tam Kỳ vì không mua được phiếu gửi hàng, phần thì không quen biết ai để nhờ cửa sau, phần khác thì gái đẹp nên kiêu, không muốn nhờ vả ai vì lại phải mang ơn, mà gái đẹp mang ơn người khác giới thì mệt lắm ( là tôi nghĩ thế). Vì vậy ngày nào mẹ tôi cũng ra ga xếp hàng chờ mua phiếu gửi hàng, nhưng phiếu cứ hết vèo trước khi đến lượt mẹ tôi! (Hiện tượng một cô gái trẻ, đẹp, ăn mặc sang trọng ngày nào cũng xách bóp đầm ra xếp hàng ở một ga nhỏ- thật sự làm nhiều người chú ý- trong đó có Thầy ký ga tên C). Ông ấy mạnh dạn làm quen người đẹp (dù gì thì ông cũng đang là nhân viên hỏa xa), rồi ông giúp đỡ mẹ tôi nhanh chóng mua được phiếu gửi hàng và hình như sau đó thì 2 người có hợp tác làm ăn (mua bán gạo) tôi nói hình như vì tôi không nghe mẹ tôi kể là có việc làm ăn chung với ông C, nhưng có lần tôi gặp ông nhân dịp giỗ mẹ tôi ở quê ngoại, ông nói với tôi: Nếu hồi đó chiến tranh không nổ ra (Nhật - và phe đồng minh) thì ông và mẹ con tha hồ mà giàu..". (Còn tôi thì lại nghĩ: Nếu vậy làm gì có tôi trên đời này...).

Mẹ tôi không nói ra, (vì sau này những câu chuyện bà kể về ông C là những câu chuyện buồn, bực, giận, đủ các cung bậc cao thấp) nhưng tôi nghĩ là thời gian gặp nhau ở Tam Kỳ năm 1945, mẹ tôi hẳn là có cảm tình với ông C (tôi nói cảm tình chứ chưa đi đến chuyện yêu thương nhau). Nhưng thời cuộc có nhiều thay đổi, cuộc chiến Nhật -Pháp tại Đông Dương xảy ra ( mẹ tôi gọi là cuộc chiến Nhật hất cẳng Pháp). may mắn là mẹ tôi đã đưa được chuyến hàng cuối từ Đà Nẳng về Vinh mà không bị kẹt lại ( bà có kể về chuyện chở gạo ra nhằm dịp đói lịch sử, đã bị người dân vây lấy chuyến hàng và dùng cây nứa vót nhọn xóc lấy gạo ...). Sau chuyến hàng này, mẹ tôi không còn đi buôn bán xa nữa mà theo bà ngoại tôi buôn bán vải ở các chợ quê. Chuyện mẹ tôi và ông C coi như không còn quan hệ gì nữa vì giao thông gián đoạn. Lẽ ra thì với khoảng cách địa lý xa nhau như vậy (Đà Nẵng và Đức Thọ là một huyện của tỉnh Hà Tĩnh- xa đường lộ lớn) thì việc mẹ tôi trở thành vợ của ông C là một điều khó trở thành hiện thực. Vậy mà điều đó đã xảy ra, âu cũng là nhân duyên đưa đẩy! ( ở độ tuổi trên 50 như hiện nay thì tôi hiểu thêm về chữ DUYÊN) .

Mẹ tôi kể rằng, vào một buổi chiều khi đang chuẩn bị dọn hàng về thì bỗng có một người đàn ông quần áo xộc xệch, lấm lem bụi đường đến tìm mẹ tôi, nhìn kỹ mẹ tôi mới nhận ra ông C! Hỏi ông đi đâu ra đây, ông bảo đi tìm mẹ tôi ! Ông kể là phải đi bộ ròng rã nhiều  ngày trời mới tìm ra mẹ tôi! ( tôi thật sự không hiểu vì sao ông phải vất vả như vậy để đi tìm một người con gái khi 2 bên chưa hề có một lời hẹn ước nào cả).

Mẹ tôi kể là sau giây phút bỡ ngỡ vì lý do ông C đưa ra, mẹ tôi không biết phải giải quyết thế nào, khi nơi xứ lạ này ông C không có người thân, quen. Không thể đưa ông về nhà vì mẹ tôi là con gái chưa chồng (mà kể ra thì có chồng rồi lại càng không thể). Rồi mẹ tôi nhắn hai cậu tìm cách giải quyết tạm thời nơi ăn, nghỉ cho ông C vì hồi trước các cậu tôi đã từng vào nhà ông C chơi theo lời mời của ông khi các cậu vào Đà Nẵng!

Đêm đó, mẹ tôi không ngủ được, bà trằn trọc vì cuộc viếng thăm quá bất ngờ của ông C , năm đó bà mới 21 tuổi! ....

 * Ông C tại tang lễ  của mẹ tôi năm 1995 ( thứ 2 từ phải qua):

... và tại mộ mẹ tôi vào ngày giỗ đầu  năm 1996 (ngoài cùng bên trái)

P/s: Mẹ tôi không giữ (hay không có) bất kỳ một tấm hình nào của ông C thời gian hai người là vợ chồng (1946 - 1951)  và  cả thời gian sau ngày 30/4/1975!

CHUYỆN VỀ MẸ ! (6)

...Sau khi mẹ tôi bỏ nhà ra đi để phản đối lại việc bị cha gả bán cho Tây thì ông ngoại tôi thường xuyên uống rượu và luôn ở trạng thái say nhiều hơn tỉnh. Bà ngoại tôi thì vừa phải lo buôn bán đường xa, vừa muốn trốn những trận đòn vô cớ từ ông (ngày nay gọi là bạo hành gia đình), một chuyến đi buôn đường dài của bà phải trên 10 ngày mới về, khi về lại phải mua hàng để đi chuyến mới nên bà ít khi ở nhà, phần khác thì con cái cũng đã trưởng thành (con gái lớn đã gả chồng, các con trai người thì có vợ, người đi học xa nhà). Với tình hình gia đình như vậy nên bà ngoại tôi đã bàn cùng các con là nên cưới vợ lẽ cho ông  để có người thay bà ngoại tôi về mọi lĩnh vực trong gia đình.

Việc bà tôi cưới vợ lẽ cho ông tôi, thời Pháp thuộc là chuyện không hiếm, nhưng nó rơi vào gia đình mẹ tôi như là một cứu cánh để cho mọi người trong gia đình dễ thở hơn! Nói một cách chính xác thì người buồn nhiều nhất phải là bà ngoại tôi vì "Chồng chung ai dễ ai chiều cho ai", nhưng tôi đoán rằng bà đã bị những trận đòn vô cớ khi ông say rượu làm mờ đi tình cảm vợ chồng và sự ghen tuông thường tình của đàn bà!

Việc cưới vợ hai cho ông tôi diễn ra suôn sẻ, bà Hai về sống cùng nhà với ông, bà ngoại tôi. Như đã giao ước là lo chuyện nội trợ để bà ngoại tôi rảnh tay buôn bán. Bà Hai và ông ngoại tôi có thêm 3 người con chung (1 trai 2 gái)- Những người con này của bà Hai có cuộc sống vất vả hơn các con của bà ngoại tôi, vì khi  cậu và 2 dì chưa kịp lớn thì cơn bão cải cách ruộng đất ập đến (1953), ông ngoại tôi đã không chịu đựng nổi việc bị tịch thu tài sản, gia đình ly tán nên đã ...Sau khi ông ngoại tôi đi, không còn ai lo kinh tế cho bà Hai và các con nên bà Hai đã đưa các con về quê ngoại. Chuyện mưu sinh, cơm áo, gạo tiền đã đẩy xa các con bà Hai ra khỏi gia đình của bà ngoại tôi đến nhiều chục năm sau mới gặp lại  ... (vì tôi viết về mẹ tôi, nên những đoạn này tôi chỉ nhắc vào như một giai đoạn lịch sử của gia đình mẹ tôi mà thôi).

Trở lại chuyện về mẹ tôi, đầu năm 1945, lúc này mẹ tôi 20 tuổi (độ tuổi đẹp nhất của người con gái, không ngây thơ như tuổi 16, nhưng cũng chưa từng trải như phụ nữ 30- là tôi nghĩ thế, nhưng riêng mẹ tôi thì trước đó đã có những cú sốc tinh thần do chính cha mình gây ra, sau này cuộc đời của mẹ tôi còn nhiều thăng trầm khác mà chính những người thương yêu bà (hay bà thương yêu) gây ra, chứ không ai khác vì vậy tính cách của mẹ tôi, theo tôi thật khác lạ so với những phụ nữ nông thôn khác). Mẹ tôi đã cùng với một người chị con bác ruột (tôi gọi là dì Phú) lớn hơn mẹ tôi khoảng trên dưới chục tuổi, đi buôn chuyến bằng xe lửa. Hai người vào tận ga  Đà Nẵng -Tam Kỳ mua gạo về ga Vinh, Chợ Thượng bán buôn. Theo lời  mẹ tôi kể kể thì đi buôn nhưng con nhà giàu nên bà ăn mặc đẹp, quần áo lụa tơ tằm, cổ, tay đeo (kiềng) vòng vàng, tóc búi cao (mẹ tôi răng trắng, không ăn trầu, không đội khăn vấn đầu như phụ nữ xưa). Tôi hình dung mẹ tôi thời trẻ qua những bộ phim phim : Cành ngọc lá vàng, và những bộ phim dựng theo tiểu thuyết của nhà văn Hổ Biểu Chánh vậy đó.( Mẹ tôi có chụp một tấm hình ở tuổi này nhưng thời gian quá lâu làm hư hỏng, tôi có đưa ra tiệm ảnh phục hồi nhưng không được).
Cũng từ việc đi buôn bán đường xa này mà mẹ tôi đã gặp người chồng đầu tiên (ông C) và cũng bắt đầu từ đây, cuộc đời mẹ tôi bước sang một khúc quanh mới, gập ghềnh hơn nhiều so với quảng đời thanh xuân trước đó...

CHUYỆN VỀ MẸ ! (5)

.P/s: Để viết về phân đoạn này tôi kính cẩn cúi mình trước vong linh của ông ngoại, để xin  ông tha thứ cho những gì tôi, đứa cháu ngoại đã, đang và sẽ viết về mẹ tôi (con gái của ông) nhưng có liên quan đến ông và có lẽ chính những gì ông đã làm với mẹ tôi đã tạo nên một tính cách khác biệt ( cá tính) của mẹ tôi sau này! 

.. Mẹ tôi bỏ trốn là để chống lại quyết định của ông ngoại gả mẹ tôi cho Tây. Khi trốn ra khỏi nhà thành công, mẹ tôi nhớ đến một bà dì họ - dì của bà ngoại tôi (tôi gọi là bà cố), bà dì (bà cố) đang tu ở một cái am nhỏ trên núi cách nhà khoảng 10  km!  Sau khi nghe mẹ tôi kể chuyện bị cha ép duyên, bà dì đồng ý để mẹ tôi tạm ở lại rồi tìm cách giải quyết. Ở cùng bà dì được khoảng 10 ngày thì bà  nhắn bà ngoại tôi tới đón con gái về vì sợ ông ngoại tôi tìm ra thì sẽ làm ảnh hưởng đến chốn tu hành của bà dì! Mẹ tôi dù không muốn về nhưng ở lại tu hành thì không thể  và nếu đi thì biết đi đâu, làm gì (ở tuổi vị thành niên) ?

Những tưởng khi bà ngoại tôi đưa mẹ tôi về thì ông ngoại tôi sẽ rất ngạc nhiên, nhưng không, bởi ông biết chắc chắn là mẹ tôi phải về nhà vì không ai dám chứa chấp mẹ tôi cả !

Thấy rằng biện pháp cứng rắn với mẹ tôi không được, ông ngoại tôi chuyển biện pháp, ông kêu bà ngoại tôi may cho mẹ tôi những bộ đồ lụa tơ tằm tốt nhất. Mẹ tôi tưởng là ông ngoại tôi đã đổi ý không ép gả bà cho Tây nữa! Nhưng sau này mẹ tôi mới biết là ông đang lùi một bước để tiến đến gần mục đích mà ông đã đặt ra.

Ông ngoại tôi không mời khách Tây đến nhà nữa, chờ một thời gian đủ lâu để mẹ tôi mất cảnh giác, một hôm ông ngoại tôi nói với bà ngoại là ông sẽ đưa các con trai đi chợ huyện, mẹ tôi sẽ là người đi cùng để chọn đồ (quần áo, sách vở gì đó cho anh và em trai). Mẹ tôi tưởng thật đã đồng  ý đi cùng! Xuống đến chợ  huyện thì ông  tách các con trai ra (cho tiền các con trai đi ăn và mua đồ dùng cá nhân), còn mẹ tôi thì được ông dẫn đi lòng vòng trong chợ rồi vào một nơi có nhiều lính canh, vào phòng khách thì ông ngoại tôi kiếm cớ đi ra ngoài, mẹ tôi kể  là bà đã ngồi đó rất lo sợ và không biết tại sao cha lại bỏ mình lại nơi này. Nhưng khi có người đi ra và dẫn bà đi vào một căn phòng khác trong phòng có giường đôi, nệm gối trắng tinh  và đặc biết hơn là có ông Tây đã từng đến nhà chơi đang mặc một bộ đồ lụa trắng cũng đang ở đó thì bà thật sự hồn xiêu phách lạc !
Mẹ tôi đẹp, thông minh, với hoàn cảnh trớ trêu là bị cha ép duyên đem gả, bán cho Tây (tôi viết nôm na như vậy), tuy còn trẻ tuổi nhưng bà biết vận dụng mọi cách để thoát được những pha hiểm nghèo. Khi đã ở trong cùng môt phòng với ông Tây nọ thì hẳn bà khó thoát thân, bà xin phép vào nhà vệ sinh (ông Tây thì mất cảnh giác vì nghĩ trong ngoài có lính canh rồi), thế là từ phòng vệ sinh bà ra ngoài và nói với đám lính bà cần ra phố mua đồ rồi quay lại ngay, và bà bỏ chạy về nhà! ( đoạn này có vẻ hơi tiểu thuyết và khó tin, nhưng đó là những gì tôi được nghe mẹ kể lại và có sự xác tín của bà ngoại tôi). 
Về tới nhà thì mẹ tôi thấy ông ngoại tôi đang ngồi uống rượu giữa phòng khách, ông thấy con gái về giữa chừng thì đoán biết sự việc không thành nên lần này thì ông quyết không tha cho mẹ tôi ! Ông đứng dậy (dù không vững vì đang uống rượu đã ngà ngà say), ông vớ được thứ gì gần ông nhất thì ông ném vào mẹ tôi, mẹ tôi quá sợ hãi vì những gì đã trải qua, giờ thêm cơn giận dữ lôi đình của cha  thì bà chỉ biết theo bản năng là tung cửa cổng bỏ chạy trối sống trối chết. Ông ngoại tôi đuổi theo, lúc này trong tay ông là một con dao mác (cán dài, lưỡi dài), vừa chạy ông vừa phóng dao theo hướng mẹ tôi chạy, mẹ tôi luồn từ nhà này sang nhà kia, nhưng đến đâu ông cũng gần như theo kịp. Trên người ông luôn đeo một chùm chìa khóa nên mẹ tôi kể là ông chạy đến đâu thì mẹ tôi biết bởi tiếng chìa khóa khua leng keng. Không biết là có trốn khỏi trận lôi đình của ông hay không, mẹ tôi chỉ biết chạy, vào đến nhà kia, mẹ tôi thấy cỗ quan tài dành lo hậu sự cho cụ già, bà nhanh trí giở nắp quan tài và nằm gọn trong đó, nằm trong đó nhưng bà hồi hộp và nghĩ đến cảnh bị cha bắt được.. chắc chỉ có chết mà thôi! nằm trong quan tài nhưng bà vẫn nghe tiếng chìa khóa của ông khua leng keng ngoài sân và tiếng ông hỏi : "Nó mới đây đâu rồi"! Người trong gia đình trả lời không biết, nên ông tiếp tục đi tìm mẹ tôi trong sự tức giận vì đứa con gái khó dạy!
Tối đó mẹ tôi không thể về nhà nữa, nhắn tin cho bà ngoại tôi và bà ngoại tôi đã thu xếp cho mẹ tôi xuống thuyền (đò- ghe) đi buôn bán vải đường dài, thoát khỏi sự o ép gả bán của ông ngoại tôi! Dĩ nhiên thực tế không đơn giản như thế...

Dưới đây là tấm hình của đại gia đình tôi, chụp khoảng năm 1962-  hoặc 1964 : Bà ngoại tôi vấn khăn ngồi giữa, người bế con giơ tay là dì Bát (người chịu hậu quả nặng nề nhất việc mẹ tôi bỏ trốn khỏi nhà- mẹ tôi đứng thứ 5 tính từ phải sang, đang bế tôi trên tay).

CHUYỆN VỀ MẸ ! (4)

...Mẹ tôi thời gian này ( khoảng năm 1942-1944) chưa có tình cảm ( lứa đôi) yêu thương ai, nhưng theo lời bà kể thì bà không thích lấy Tây, đơn giản vậy thôi ! (con gái thời nay một số (hay đa số) chỉ mong có được cơ hội này - nhưng dĩ nhiên là mỗi thời mỗi khác). Một mình mẹ tôi thì không thể phản đối lại việc bị (được) gả cho Tây nên mẹ tôi nhờ bà ngoại tác động thêm nhưng như tôi đã viết ở trên thì ông ngoại tôi đâu có đơn giản bị tác động như vậy ! 
Khi biết rằng không thể có ai khác giúp mình ngoài chính mình ra thì mẹ tôi nghĩ ra nhiều cách kiểu như tự làm xấu hình ảnh của mình trước mặt vị khách ngoại lai (để hy vọng ông Tây thấy bà là một cô gái ngốc nghếch, đễnh đoảng mà từ bỏ ý định lấy bà làm vợ), bà kể rằng: mỗi lần có khách đến, bà đang ngồi dệt vải, thường là bà đang mặc quần áo ngắn (còn gọi là quần cộc hay quần lỡ), lẽ ra phải thay quần áo dài (bằng lụa tơ tằm) để tiếp khách nhưng mẹ tôi không làm vậy mà vẫn mặc nguyên bộ quần, áo ngắn (cũn cỡn) để ra mắt khách, rồi nhân lúc ông ngoại tôi kêu vào nhà trong thay quần áo dài thì mẹ tôi bỏ trốn sang nhà hàng xóm! hay như có lần ông ngoại kêu cắt (bổ) cam bày ra đĩa mang đãi khách thì bà kể rằng: thay vì quả cam được bổ làm 6 thì đẹp, nhưng bà lại bổ cam ra làm 8 rồi bà bày lên đĩa xộc xệch nhìn chẳng giống ai !!!
Nhưng đối với một ông Tây lớn tuổi thì những trò mẹ tôi bày ra chỉ là trò vặt của trẻ con. Sau khi diện kiến sắc, vóc của mẹ tôi thì ông tây gật đầu đồng ý với ông ngoại, tôi nghe kể lại là thời gian này ông ngoại tôi vui lắm, người ăn kẻ ở trong nhà cũng như người thân trong gia đình dễ thở hơn rất nhiều ! Các cậu tôi được ông ngoại tôi cho ra thi thố với khách vốn tiếng Pháp đã học được ở trường! Mọi người đều vui vẻ, chỉ riêng mẹ tôi thì phản đối. ( trong phim ảnh hay tiểu thuyết ngôn tình thì trường hợp này thường là cô gái đã có người yêu nên khi bị ép gả mới phản đối, nhưng xuyên suốt thời gian khi lớn lên và sống bên cạnh mẹ tôi chưa hề nghe mẹ tôi kể là đã thương thầm nhớ trộm ai, không có một cái tên người đàn ông nào được đưa ra- vậy mới nói...haizzzza! ôi, chuyện người đẹp và tình yêu luôn khó lý giải)! Mẹ tôi nói rằng bà đã bị  ép gả cho Tây và bà không đồng ý! Bà ngoại tôi thương con gái, cũng rất muốn giúp mẹ tôi nhưng lực bất tòng tâm...vì bà đâu có quyền gì ngoài quyền sinh ra những đứa con !
Mẹ tôi có ý nghĩ sẽ tìm cách bỏ trốn khỏi nhà, dù chưa biết là sẽ đi đâu? làm gì? Hình như ông ngoại tôi cũng đã biết được ý này của mẹ tôi nên có bao nhiêu quần áo (tư trang) của mẹ tôi ông đem cất vào rương (hòm gỗ) khóa lại, chìa khóa ông bỏ chung vào chùm chìa khóa của cả nhà ông cài đeo lủng lẳng bên lưng quần! Tuy kỹ càng như vậy, nhưng cũng có khi ông sơ hở, đó là những lúc ông uống rượu say nằm ngủ trên tràng kỷ. Mẹ tôi đẹp nhưng thông minh ( viết vậy vì bây giờ người ta hay nói người đẹp thường tỷ lệ nghịch với chỉ số IQ-  lưu ý là tôi không ám chỉ, bóng gió ai cả)... Mẹ tôi đã nhận lúc ông ngoại tôi uống rượu ngủ say, bà lấy cục xà phòng (bông) in mẫu chìa khóa rồi ra chợ thuê thợ làm thêm chìa khóa khác, lén mở rương lấy tư trang rồi bà lấy đá bỏ lại vào rương để khi ông tôi nhấc rương lên kiểm tra thấy nặng thì yên tâm là đồ đạc tư trang của mẹ tôi vẫn còn và như vậy thì mẹ tôi ( người con  gái đem lại cho ông sẽ có một khoản tiền không nhỏ- là ông hy vọng như thế )của ông vẫn còn... nhưng thực tế thì mẹ tôi đã cao chạy xa bay bỏ nhà đi trốn mà ông không biết !
Việc mẹ tôi bỏ trốn khỏi nhà để không bị gả bán cho Tây là một sự kiện lớn gây ảnh hưởng xấu tới nhiều người trong gia đình, trực tiếp là bà tôi, dì tôi (em gái của mẹ). 

P/s: Dì tôi năm nay ( 2017) đã 87 tuổi, vẫn khỏe mạnh, mấy năm trước còn minh mẫn nhiều, năm nay cũng có chuyện nhớ, chuyện quên. Mỗi lần tôi tới thăm, dì luôn nhắc và chỉ những vết sẹo trên tay, hậu quả của việc bị ông ngoại đánh vì nghi ngờ dì đã "tiếp tay, giúp sức"  cho mẹ tôi bỏ trốn. ( tôi không dám viết lên đây cụ thể câu chuyện dì kể việc ông ngoại đã đánh dì như thế nào, vì nó quá sức tưởng tượng với mọi người. Riêng chúng tôi, con cháu của dì đều biết câu chuyện này). Thực tế theo như mẹ tôi và dì kể lại thì dì bị "oan" trong vụ này vì  kế hoạch bỏ nhà đi trốn, mẹ tôi âm thầm thực hiện chỉ một mình mà thôi. Có lẽ mẹ tôi hiểu tính của ông ngoại, nhưng bà đã không lường hết hậu quả khi bà đã ra đi.
 Năm nay tôi đến chúc tết dì, lại nghe dì nhắc về việc bị ông ngoại đánh: "là tại mẹ con bỏ trốn, nhưng dì không giận mẹ con đâu!" . Nhưng giận ông ngoại thì dì vẫn (hình như) chưa bao giờ quên bởi trận đòn khủng khiếp ấy, dù chuyện xảy ra đã trên 70 năm. Hôm tết, cậu em con dì kể, (mà tôi tưởng như chuyện tiếu lâm) là: năm rồi về quê thắp nhang cho tổ tiên ( dì sợ mai này già yếu sẽ không còn về được), đến mộ của ông ngoại tôi, dì khấn rằng: "lẽ ra con thắp cho Bố 3 nén nhang, nhưng vì hồi trước Bố đánh con đau quá mà lỗi không phải của con, giờ con vẫn còn giận Bố nên chỉ thắp 2 cây ( nhang) thôi...!". Tôi nghe chuyện mà nửa cười. nửa khóc, thương dì, thương mẹ và cả thương ông...!

Hình dì tôi (tháng 8/2016) trước cổng nhà của ông, bà ngoại:

 

CHUYỆN VỀ MẸ ! (3)

... Mẹ tôi đẹp, điều này gia đình cha,mẹ, anh, chị em, bạn bè của mẹ tôi và xóm làng đều biết. Mẹ tôi như một bông hoa dại đẹp rực rỡ dưới nắng xuân (là tôi nghĩ thế). Điều đó không thể tránh khỏi việc trai làng dòm ngó, theo đuổi, tuy nhiên theo như mẹ tôi kể thì họ theo chỉ để nhìn vậy thôi (như nhìn hoa đẹp mà không dám hái), không ai ngỏ lời lấy mẹ tôi làm vợ  vì nhà ông ngoại tôi thuộc hàng khá giả, mẹ tôi đẹp lại biết chữ nên bà có chút tự kiêu của mình nên khó tiếp xúc (gái đẹp ai mà chẳng thế! hi hi), hoặt là trai làng tự thấy họ không xứng đôi với người đẹp, hoặc là mẹ tôi thấy trai làng không ai xứng với bà điều này tôi không hiểu và trên thực tế thì 2 người chồng của bà  đều là trai xứ lạ và rất xa quê ngoại của tôi ( bởi vậy....)!

Theo tôi nghĩ thì các chàng trai làng chỉ có hy vọng sở hữu được gái đẹp khi : "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy", muốn vậy thì 2 gia đình phải môn đăng hộ đối! (mà nghèo thì dễ , còn giàu thì đâu phải cứ muốn là được - đây là ý kiến chủ quan của tôi. nếu không thì phải là ông ngoại tôi (khi vu  với rượu đã  đã hứa gả  con gái (đẹp) cho con trai ai đó rồi chẳng hạn (giống như phim ảnh vậy mà)! Nhưng những điều này không xảy ra trên thực tế! 

Ông ngoại tôi qua hình dung của tôi ( vì tôi chưa hề gặp ông- ông mất trước khi tôi ra đời khá lâu) là một người đàn ông dữ tính, dữ đòn (với vợ, con) khi ông không vừa ý chuyện gì đó và mọi chuyện trong gia đình lớn nhỏ đều phải do ông sắp đặt! ( gả con cho ai, hỏi con ai về làm con dâu...kiểu như thế). Chính vì điều này mà anh của mẹ tôi đã phải lấy vợ lớn hơn nhiều tuổi, vì gia đình cần thêm người lao động. Tôi từng được nghe người lớn kể lại là đêm tân hôn của cậu,  người nhà đã phải nhốt cậu  vào buồng  với cô dâu và khóa trái cửa lại và rồi cậu mợ tôi  cũng có 4 con chung. Tôi đã chứng kiến cuộc sống của vợ chồng cậu không hạnh phúc, nhưng hai người cứ phải cột chặt vào nhau trong một căn nhà đến 60 năm, rồi hai người từ giã dương trần mà chắc chưa bao giờ nói với nhau một lời yêu thương! Bây giờ ở thế giới bên kia, không biết cậu mợ tôi gặp lại nhau có hạnh phúc không?

(Với một gia đình thế này có khi mẹ tôi đẹp mà ...ế cũng nên, hi hi! vậy thì làm gì có chuyện mà  tôi đang kể...!

Ông ngoại tôi khó tính, khó chiều nhưng có điểm yếu là thích tiền và rượu! (là mẹ tôi kể lại như thế). Không biết ông có mối quan hệ thế nào mà đã từng vào phủ Quan huyện...uống rượu ! rồi không biết sự thể thế nào mà ông hứa gả mẹ tôi cho  một ông Quan người Pháp!  ( ông này đã có vợ con ở chính quốc, nhưng vẫn mê gái đẹp và  mẹ tôi là một đối tượng được (bị) ông ta để ý). 

Từ ngày ông ngoại hứa gả mẹ tôi cho Tây ( người xưa hay gọi thế) thì vào cuối tuần, nhà ông ngoại tôi hay có khách. Chó dữ trong nhà được xích lại, người làm chạy tíu tít dọn dẹp, bày tiệc rượu, còn mẹ tôi thì phải mặc quần áo dài (thường ở nhà thì mặc đồ ngắn) và được canh chừng không cho đi ra khỏi nhà! Ông ngoại tôi thời gian này tỉnh nhiều hơn say, ông vui vì ông đang có một hợp đồng gả bán con gái cho Tây, hứa hẹn sẽ có nhiều tiền! ...

P/s: Hình mẹ tôi chụp năm 1971 (khi có người em con dì của mẹ làm nghề nhiếp ảnh ghé thăm). Tôi vẫn nhớ như in hai chiếc áo dài của mẹ tôi  được bà cất giữ cẩn thận và chỉ mặc lại một hai lần khi chụp hình, còn lại chỉ là mở ra xếp vào như cất giữ một quá khứ vàng son!

Hình ngày xưa chụp  in ra bé tí tẹo chỉ cỡ 2 ngón tay, qua bao thăng trầm mẹ giữ, rồi tôi giữ đến hôm nay chỉ còn là bóng hình của mẹ thôi...

....

CHUYỆN VỀ MẸ ! (2)

....

Năm mẹ tôi khoảng 16- 17 tuổi, bà xinh đẹp nổi tiếng một vùng. Dấu ấn đặc biệt đối với mẹ tôi ở độ tuổi trăng tròn này là lần Vua Bảo Đại đi kinh lý miền ngoài đã ghé Đức Thọ (quê ngoại của tôi) và mẹ tôi đã được  chọn là một trong bốn người đẹp của vùng đi dâng hoa cho Vua. Sau này thỉnh thoảng có người hỏi vui mẹ tôi là đi dâng hoa cho Vua thì thấy Vua thế nào, bà nói là dâng hoa nhưng không được nhìn Vua mà phải cúi đầu nhìn xuống! (là tôi chỉ nghe kể vậy). Sau sự kiện này, mẹ tôi vốn đã nổi tiếng vì đẹp nay lại càng nổi tiếng hơn nơi vùng quê yên bình. Sau khi mẹ tôi mất (thọ 71 tuổi), những lần tôi về quê ngoại giỗ mẹ, gặp những người già, bạn bè cùng thời của mẹ tôi thì tôi vẫn thường nghe các cụ nhắc: Ngày xưa mẹ cháu đẹp lắm, còn được đi dâng hoa cho Vua nữa...! ( tôi không đẹp nhưng tôi tự hào vì ...mẹ tôi đẹp) hi hi!

Mẹ tôi là con của một gia đình khá giả có nhiều ruộng đất và có người làm công (điều này được minh chứng bởi vào thời kỳ cải cách ruộng đất gia đình ông ngoại tôi bị quy là địa chủ nên phần lớn ruộng đất, nhà cửa đã bị tịch thu .Vấn đề này thuộc về  lịch sử của đất nước, tôi chỉ nhắc lại vì đó là một mắt xích trong cuộc đời của mẹ tôi- ngoài ra tôi không luận bàn đúng sai gì ở đây cả, vì tất cả bây giờ là quá khứ, thuộc về dĩ vãng, tôi chỉ là lớp con trẻ, được sinh ra rất lâu sau sự kiện này!). 

Một phần nhỏ nhà, đất của ông, bà ngoại tôi mà gia đình cậu tôi còn giữ lại được hiện nay:

Tuy được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có của ăn, của để nhưng vẫn là một gia đình mang nặng đầu óc phong kiến, cổ hủ, bởi vậy chỉ con trai mới được đi học, còn con gái thì không. Mẹ tôi có nhiệm vụ hàng ngày xách cặp cho cậu tôi đến lớp (học tiếng Pháp), vì vậy bà cũng học lỏm được một ít tiếng Pháp từ các cậu! So với 2 dì của tôi (ở miền Trung thì chị gái của mẹ cũng gọi là dì- không như miền Bắc gọi bác) thì mẹ tôi đẹp hơn về sắc lại thêm  có biết chút ít tiếng pháp! Mẹ tôi thích học chữ, bà ngoại tôi biết vậy nên đã đề đạt ý kiến của mình với ông ngoại tôi là xin cho mẹ tôi được đi học như các cậu, câu trả lời của ông ngoại tôi là: Con gái học làm gì, biết chữ để viết thư cho trai à ! Tuy vậy, ông cũng đồng ý cho mẹ tôi đi học đến lớp nhất (tiểu học) rồi thôi. Với tính ham học của mình, sau này vào khoảng năm 1960- 1961, có trường cấp 3 chuyển đến gần nhà, dù khó khăn về kinh tế lẫn tinh thần (đang mang thai, sanh, rồi nuôi tôi đơn thân vất vả) nhưng mẹ tôi vẫn học bổ túc văn hóa và học hết cấp 2. 
Tuy là gái quê nhưng bà ham đọc sách, thích xem phim, đọc thơ và làm thơ ! hồi chiến tranh, không biết bà tìm đâu ra để đọc các cuốn sách kinh điển như : Nam tước Phôn- Gôn-Rinh , Túp lều bác Tôm, Những người khốn khổ...  và ở quê nhưng mẹ tôi đặt báo phụ nữ ( cho mẹ) và báo thiếu niên tiền phong (cho tôi) và đặc biệt là mỗi khi có phim về chiếu cách nhà vài km  thì mẹ đều dắt theo tôi  đi xem. Tôi vẫn lưu giữ ký ức tuổi thơ về những tối ở quê mọi người háo hức đi xem phim chiếu ở sân bãi, rồi cuối tuần mong ngóng bác đưa thư để nhận báo mới và thư của Ba tôi từ chiến trường gửi về. (thực tế không luôn là màu hồng vì báo mới thì có đều đặn mỗi tuần, còn thư của Ba tôi thì...đây sẽ là một câu chuyện khác, rất khác và tôi hy vọng sẽ có một cảm xúc đặc biệt để tôi viết về Ba tôi, như tôi đã từng viết về Mẹ). Có lẽ sự ham mê đọc sách, báo và xem phim ảnh, viết nhật ký từ mẹ đã truyền sang tôi, bởi vậy với tôi từ bé đến bây giờ thì việc  đọc, viết thật sự là một thú vui tao nhã!

* P/s : Dưới đây là hình mẹ tôi, tôi và chị con dì của tôi (ngồi ngoài cùng bên trái), là người chị luôn tự hào vì: Người ta nói con giống dì ! (chị đã mất năm 1983 khi mới ngoài 30 tuổi!)

Hình này chụp năm 1973 mục đích chụp là để gửi cho Ba tôi khi đó  đang ở chiến trường miền nam . (hồi đó việc chụp hình không dễ dàng như bây giờ, phải đi đến trung tâm huyện lỵ mới có tiệm chụp hình)

CHUYỆN VỀ MẸ ! (1)

                                                                          "Kính tặng hương hồn Mẹ !"

     
  "Mẹ già như chuối chín cây
gió lay mẹ rụng con thời mồ côi..."

Khi tôi chấp bút viết những dòng này (1997) thì mẹ tôi đã không còn nữa, bà mất vào lúc 4 giờ 45 phút sáng thứ năm, ngày 07/12/1995 (tức ngày 16/10 AL; năm này nhuần 2 tháng 8)! Người đã đi về cõi vĩnh hằng, đoàn tụ với tổ tiên, ông bà và cha, mẹ...nơi mà ai trong chúng ta rồi cũng mơ trở về khi từ giã cõi tạm, là nơi mà ta chỉ gửi mình trong một thời gian gọi là "đời người"...

Trước đây, khi mẹ tôi còn sống và cả sau khi mẹ tôi mất, những lúc rảnh rỗi với chuyện cơm áo, gạo tiền, khi mà tôi treo hồn mình lơ lửng đâu đó trên mây và ước gì mình là một nhà văn, một nhà làm phim hay là một người có nhiều tiền để viết (thuê viết), làm phim về cuộc đời của mẹ, một cuộc đời thực mà tôi nghĩ là nếu viết tốt sẽ thành .... (gì nhỉ ? ). (cũng cần phải nói thêm rằng, là con, ai cũng thấy mẹ mình là ngươi đẹp nhất,giỏi nhất và cái gì cũng nhất, hẳn đó là tâm lý chung, với tôi cũng vậy)! 

Mẹ tôi, Người được sinh năm Ất sửu của thế kỷ 20. (mạng kim, cung chấn) trong một gia đình khá giả ở miền Trung, ruộng, vườn tuy không thẳng cánh cò bay như các đình giàu có ở đồng bằng Nam Bộ nhưng cũng đủ để ông bà, ngoại tôi mướn (thuê) trên một chục người làm công khi vào mùa vụ!

 Ông ngoại tôi là ông chủ của một gia đình khá đông con (ông đã mất trước khi tôi ra đời 8 năm). Công việc của ông là quản lý, trông coi người làm công, thời gian còn lại ông là đệ tử của lưu linh. Những lúc say, ông hát với trăng, ông gây sự cả với tiếng chó sủa khuya.

Bà ngoại tôi là người phụ nữ nông thôn, hiền lành, chất phác. Ngoài thời gian sinh con thì bà dệt lụa và buôn bán vải (lụa dệt tay nổi tiếng một thời: Lụa hạ Châu Phong) ở những phiên chợ quê. Ngày tôi còn bé, bà kể cho tôi nghe về những chuyến buôn bán xa bằng đò (thuyền) dài (đi dọc theo sông)! Bà chắc là không biết chữ (tôi nghĩ thế) nhưng bà vẫn hay đọc cho tôi nghe những câu thơ, kiểu như:

...Tiết đông chí cấy cày/ dạ bồi hồi nhớ bạn/ thương con người ngoan nửa để, nhớ bạn hiền nửa để... (là tôi nhớ mang máng như thế), hay như:

"Giàu không hà tiện thì khó đến tay/ khó không hà tiện thì đi ăn mày" ( chữ hà tiện  mà bà đọc ở đây theo tôi hiểu là tiết kiệm)...

Bà ngoại tôi sinh tất cả là 12 lần, nhưng chỉ nuôi được 6 con gồm 3 trai, 3 gái. Mẹ tôi thứ 3 (tính theo kiểu miền trung), nhưng tên gọi là Lục  (tức 6), có nghĩa là bà tôi tính cả số con bà sinh ra nhưng không nuôi được.

Lúc còn bé, tôi đã từng nghe lỏm bỏm được câu chuyện bà ngoại tôi kể cho người lớn rằng: khi mẹ tôi khoảng 10 tuổi, dì (em mẹ tôi) khoảng 5-6 tuổi, ông ngoại tôi có người bạn là Thầy đồ nho biết xem tướng số đến nhà chơi, thấy 2 chị em gái chơi trước sân thì nói với ông bà ngoại tôi rằng: Cô lớn (mẹ tôi)  thông minh, sắc sảo, anh hoa phát tiết ra ngoài, nhưng cuộc sống sau này vất vả, lận đận sẽ có 2 đời chồng nhưng khi chết lại không có chồng nào, có 3 người con, 2 gái, 1 trai và 2 cô con gái ẩn tuổi mẹ (mẹ tôi tuổi sửa). Còn cô em tuy không sắc sảo bằng nhưng số giàu sang... (nội dung kiểu như thế, chứ ngày xưa các cụ dùng từ cổ hơn bay giờ). Thế là mẹ và dì tôi cùng lớn lên trong vòng tay che chở, yêu thương của bà ngoại và sự uốn nắn, dạy dỗ cứng rắn của ông ngoại cùng với lời tiên đoán của ông Thầy đồ nho ấy....

( Hình chụp 3 chị em gái khoảng năm 1964- mẹ tôi đứng ngoài cùng bên trái và dì Bát của tôi đứng ngoài cùng bên  phải).

... 

LỜI NÓI ĐẦU CHO HỒI KÝ: "MẸ TÔI" !

  "Mẹ Tôi" là những trang viết dài về mẹ của mình (một dạng kiểu như tự sự - hồi ký viết về mẹ), mình chấp bút viết vào năm 1996 (là thời điểm mẹ mình mới mất- mẹ mất vào tháng 12/1995 DL). Lúc bấy giờ con cái mình còn nhỏ, việc nhà, việc cơ quan phải nói là "bộn bề" nhưng cảm xúc "mất" mẹ cứ đeo bám mình mọi lúc, mọi nơi. Mình cứ  đếm ngược thời gian còn mẹ để mà níu kéo (kiểu như: cách đây 10 ngày là mẹ còn sống), vì khi còn sống mẹ ở với gia đình mình nên khi mẹ mất, hình ảnh mẹ cứ như còn quanh quẩn đâu đây nên mình chấp bút viết một tự truyện về mẹ. Lẽ thường thì tự truyện thì lẽ ra do chính mẹ viết, nhưng lúc còn sống mẹ là người rất khác (mình nghĩ thế) nên mình sẽ  là người viết, với mục đích để mình vơi đi nỗi nhớ mất mẹ và để sau này con, cháu mình biết mình đã có một người mẹ như thế!

Năm 1996, mình chưa có vi tính ( nhớ không nhầm thì chị bạn mua  1 cái giá 2 lượng vàng, kèm theo lời giải thích "khuyến mãi" của chị với mình là máy này phải để trong phòng có máy lạnh- haizzza!) bởi vậy nên mình viết tay, chỉnh đi chỉnh lại rồi thuê người đánh máy, đến tháng 8/1997 mới xong và in ra 5 cuốn: gửi Ba mình 1 cuốn, dì, chú Trạch- Lan 1 cuốn, 2 anh, chị 2 cuốn và mình giữ 1 cuốn. ( dì Lan là em ruột của mẹ mình còn chú Trạch là chồng của dì. Những vui buồn trong cuộc đời của mẹ mình thì vợ chồng dì là người cùng đồng cam, cộng khổ, chia ngọt ,sẻ bùi và ở một khía cạnh nào đó về tinh thần, có thời điểm mình đã coi chú như cha...Nếu như bên FB thì sẽ có cái mặc định về quan hệ của mình là...phức tạp!  hi!hi ). Tập viết về mẹ có 22 trang giấy A4, vì là "chuyện trong nhà" nên hồi ấy mình ít chia sẻ với người ngoài (kể cả bạn thân), nhưng có cô bé này là người sát cánh trong công việc với mình (ở cái ngạch bậc bên mình thì cô ấy là thư ký- chỉ thua mình vài tuổi) cứ thấy mình giờ nghỉ lại hí hoáy viết nên biết mình đang có một "bí mật" nào đó và sau khi in ra mình đã cho cô ấy xem và kết quả là cô ấy đã khóc suốt một buổi trưa! haizzzz!

Rồi chuyện cơm áo, gạo tiền, chuyện con chuyện cái... đã lôi tuột mình đến 20 năm sau ngày mình viết cuốn "Mẹ tôi" ấy. Năm 2011 con gái đi học xa, mình viết Blog, con học xong về nước, vẫn viết linh tinh như một thói quen (khó bỏ). Giờ thì công nghệ đã vượt xa 20 năm trước (mình vừa xem bộ phim Hàn Quốc: Lời hồi đáp 1988 mà tưởng như đã có một chuyến đi về...ngày xưa), mình sẽ scan ra file rồi úp lên sau.

 

MẸ ! (21)

* Ông, bà xưa nói: "Nhìn mặt mà bắt hình dong" (đại khái theo kiểu hiểu hiện đại là : hình thức nào thì nội dung đó )! 
Mẹ mình trước tuổi 20 là con nhà khá giả trong vùng, nhưng sau đấy thì vì thời cuộc nên gia đình lớn "sa sút" và mẹ mình thì vất vả nuôi con vì làm mẹ đơn thân (theo kiểu nói thời nay), bên cạnh đó mẹ lại làm ở trạm y tế, làm công tác Hội phụ nữ xã của thời buổi chiến tranh nên sự vất vả tăng lên nhiều lần ( sơ lược vậy thôi vì mình đã có bài viết về mẹ rồi). Tuy vậy, hình dáng của mẹ ở ngoài đời và trong hình ảnh khác xa so với cuộc đời mẹ (không phải là kiểu mẹ hát con khen nhưng ai đã từng biết mẹ  mình hoặc nhìn hình thì đều khen mẹ đẹp và tướng quý phái), nói có sách và mách phải có chứng (năm nào ngày này mình cũng "khoe" mẹ !):

Hình mẹ mình và các chị em gái ( chụp khoảng

năm 1964- mẹ mình ngoài cùng bên trái):

 Mẹ là "người mẫu" của các con, cháu: (năm 1993): 

.... giờ thì Mẹ mình đã đi xa thật xa, hôm nay là lần giỗ mẹ thứ 21! mình sẽ gặp mẹ trong mơ, nhất định là thế !